Hollanda’da yaşayan Türk vatandaşları için aile hukukuna ilişkin süreçler çoğu zaman yalnızca iki kişi arasındaki boşanma meselesiyle sınırlı değildir. Evlilik Türkiye nüfus kayıtlarında devam ediyor olabilir, taraflardan biri Hollanda’da diğeri Türkiye’de yaşıyor olabilir, çocukların velayeti iki ülke arasında gündeme gelebilir ya da Hollanda’da alınmış bir boşanma kararının Türkiye’de hâlâ sonuç doğurmadığı fark edilebilir. Bu nedenle aile hukuku dosyalarında ilk yapılması gereken şey, meselenin gerçekten hangi hukuki işlemle çözüleceğini doğru belirlemektir.
Türkiye’de boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de geçerli hale gelmesi gibi işlemler, her dosyada farklı belge ve usul şartları gerektirebilir. Hollanda’da yaşayan kişiler açısından sürece bir de vekâletname, konsolosluk işlemleri, tercüme, apostil ve uzaktan dava takibi gibi pratik başlıklar eklenir.
Özetle; Hollanda’da yaşıyor olmanız, Türkiye’de aile hukukuna ilişkin haklarınızı takip etmenize engel değildir. Ancak hangi davanın nerede açılacağı, Türkiye’ye gelmeden temsilin mümkün olup olmadığı, hangi belgelerin hazırlanacağı ve sürecin nasıl yürütüleceği dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Hukukçu.nl’de bu sayfa, Hollanda’da yaşayan Türklerin Türkiye’deki aile hukuku süreçlerini daha anlaşılır hale getirmek; boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve vekâletle temsil konularında temel bir yol haritası sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Türkiye’de Boşanma Davaları
Türkiye’de boşanma davaları, eşlerin evlilik birliğini sona erdirmek istemesi halinde aile mahkemelerinde görülür. Boşanma davasının hangi mahkemede açılacağı, eşlerin yerleşim yeri, son birlikte yaşadıkları yer, tarafların Türkiye ile bağlantısı ve dosyanın niteliğine göre değerlendirilir.
Hollanda’da yaşayan Türkler açısından ilk sorulması gereken şey şudur: Boşanma davası Türkiye’de mi açılacak, yoksa Hollanda’da alınmış bir boşanma kararının Türkiye’de geçerli hale gelmesi mi gerekiyor?
Bu iki durum birbirinden farklıdır.
Birinci durumda taraflardan biri Türkiye’de boşanma davası açmak ister. İkinci durumda ise Hollanda’da zaten verilmiş bir boşanma kararı vardır; ancak bu kararın Türkiye’deki nüfus kayıtlarına işlenmesi veya Türkiye’de hukuki sonuç doğurması gerekir.
Türkiye’de boşanma davası hangi konuları kapsar?
Boşanma davası yalnızca evliliğin sona erdirilmesiyle sınırlı değildir. Dosyanın durumuna göre şu konular da gündeme gelebilir:
- Maddi ve manevi tazminat
- Yoksulluk nafakası
- Tedbir nafakası
- İştirak nafakası
- Çocukların velayeti
- Çocukla kişisel ilişki kurulması
- Evlilik birliği içinde edinilen malların paylaşımı
- Ortak konut ve aile konutu ile ilgili talepler
Her boşanma dosyasının dinamiği farklıdır. Bazı dosyalarda tarafların anlaşması nedeniyle süreç daha sade ilerlerken, bazı dosyalarda velayet, kusur, nafaka, mal paylaşımı veya yurtdışı bağlantılı tebligatlar nedeniyle daha teknik bir yol izlenir.
Anlaşmalı Boşanma
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda ortak iradeye sahip olduğu dava türüdür. Taraflar yalnızca “boşanmak istiyoruz” demekle yetinmez; nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı, çocukla kişisel ilişki ve diğer sonuçlar konusunda da anlaşmaya varmalıdır.
Anlaşmalı boşanmada protokol neden önemlidir?
Anlaşmalı boşanma protokolü, davanın temel belgesidir. Protokolde tarafların boşanma sonrası hak ve yükümlülükleri açık şekilde yazılmalıdır. Özellikle çocuk varsa velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki günleri, tatil dönemleri ve eğitim/sağlık giderleri gibi konular belirsiz bırakılmamalıdır.
Hollanda’da yaşayan eşler açısından protokol daha da dikkatli hazırlanmalıdır. Çünkü taraflardan biri Türkiye’de, diğeri Hollanda’da yaşıyorsa çocuğun hangi ülkede kalacağı, diğer ebeveynle nasıl görüşeceği, seyahat masraflarının nasıl karşılanacağı ve resmi izin süreçlerinin nasıl yürütüleceği ayrıca düşünülmelidir.
Hollanda’da yaşayan eşler anlaşmalı boşanabilir mi?
Evet, şartları varsa Hollanda’da yaşayan Türk vatandaşları Türkiye’de anlaşmalı boşanma davası açabilir. Ancak anlaşmalı boşanma davalarında mahkemenin tarafları dinlemesi gerekebileceği için, tarafların duruşmaya katılımı ve Türkiye’ye gelip gelmeyecekleri dosya özelinde değerlendirilmelidir. Bazı pratik durumlarda vekâlet, duruşma planlaması ve tarafların beyanlarının alınması konusu önceden avukatla konuşulmalıdır.
Bu nedenle anlaşmalı boşanma “nasıl olsa kolay” diye düşünülmemelidir. İyi hazırlanmamış bir protokol, ileride nafaka, velayet veya icra sorunlarına yol açabilir.
Çekişmeli Boşanma
Çekişmeli boşanma, eşlerin boşanma veya boşanmanın sonuçları konusunda anlaşamadığı dava türüdür. Taraflardan biri boşanmak istemiyor olabilir; boşanmayı kabul etse bile kusur, velayet, nafaka, tazminat veya mal paylaşımı konularında uzlaşma sağlanamamış olabilir.
Çekişmeli boşanmada hangi konular tartışılır?
Çekişmeli boşanmada mahkeme, tarafların iddia ve savunmalarını, sundukları delilleri, tanık beyanlarını ve dosyanın bütününü değerlendirir. Uygulamada en çok tartışılan konular şunlardır:
- Evlilik birliğinin neden sarsıldığı
- Tarafların kusur durumu
- Çocuğun velayetinin kimde kalacağı
- Nafaka ödenip ödenmeyeceği
- Tazminat talep edilip edilemeyeceği
- Ortak malların nasıl paylaşılacağı
- Yurtdışında yaşayan tarafın dosyaya nasıl dahil edileceği
Hollanda’da yaşayan taraf açısından tebligat, delil toplama ve duruşma takibi daha planlı yürütülmelidir. Yanlış adrese gönderilen tebligatlar, eksik tercüme edilmiş belgeler veya geç sunulan deliller dava sürecini uzatabilir.
Çekişmeli boşanma ne kadar sürer?
Bu sorunun kesin bir cevabı yoktur. Davanın süresi; mahkemenin iş yoğunluğuna, tarafların bulunduğu ülkelere, tebligat sürecine, tanık sayısına, bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine ve tarafların uzlaşma ihtimaline göre değişir. Yurtdışı bağlantılı boşanma davalarında belge ve tebligat aşamaları ayrıca zaman alabilir.
Nafaka Davaları
Nafaka, aile hukukunda en çok merak edilen konulardan biridir. Boşanma sürecinde veya boşanma sonrasında farklı nafaka türleri gündeme gelebilir. Bunların her biri farklı amaca hizmet eder.
Nafaka türleri nelerdir?
Türkiye’de aile hukukunda uygulamada en sık karşılaşılan nafaka türleri şunlardır:
Tedbir nafakası:
Boşanma veya ayrılık davası devam ederken eşin veya çocuğun geçici olarak korunması amacıyla hükmedilebilir.
Yoksulluk nafakası:
Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın talep edebileceği nafaka türüdür. Koşulları her dosyada ayrıca değerlendirilir.
İştirak nafakası:
Çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve yaşam giderlerine katkı için velayet kendisine verilmeyen ebeveynin ödemesi gündeme gelebilir.
Yardım nafakası:
Boşanma davasından bağımsız olarak, kanunda belirtilen yakınlar arasında yardım yükümlülüğü kapsamında gündeme gelebilir.
Kısa cevap:
Nafaka davalarında mahkeme; tarafların gelir durumunu, ihtiyaçlarını, çocukların giderlerini ve dosyanın özelliklerini birlikte değerlendirir. Nafaka miktarı her dosyada aynı şekilde belirlenmez.
Hollanda’da yaşayan eşten nafaka istenebilir mi?
Eşlerden birinin Hollanda’da yaşaması, Türkiye’de nafaka talep edilmesine tek başına engel değildir. Ancak gelir durumu, yaşam giderleri, ödeme gücü, çocuğun ihtiyaçları ve tarafların ekonomik koşulları somut belgelerle ortaya konulmalıdır.
Hollanda’da maaş bordrosu, sosyal yardım belgeleri, kira giderleri, çocuk giderleri veya banka hareketleri gibi belgeler dosyada önem taşıyabilir. Bu belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için tercüme, onay veya apostil gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Velayet Davaları
Velayet, çocuğun bakım, eğitim, sağlık, korunma ve temsil süreçlerini kapsayan önemli bir aile hukuku konusudur. Boşanma davasında çocuk varsa mahkeme, çocuğun üstün yararını esas alarak velayet hakkında karar verir.
Hollanda’da yaşayan ebeveyn için velayet nasıl değerlendirilir?
Taraflardan birinin Hollanda’da yaşaması, velayet talep etmesine engel değildir. Ancak mahkeme çocuğun hangi ülkede yaşayacağını, eğitim düzenini, sosyal çevresini, bakım koşullarını ve diğer ebeveynle ilişkisini dikkate alır.
Örneğin çocuk Hollanda’da okula devam ediyorsa, Türkiye’ye taşınmasının çocuğun yaşam düzenini nasıl etkileyeceği incelenebilir. Tam tersi durumda çocuk Türkiye’de yaşıyor ve diğer ebeveyn Hollanda’da bulunuyorsa, kişisel ilişki düzeninin nasıl kurulacağı önem kazanır.
Çocukla kişisel ilişki nasıl düzenlenir?
Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla görüşme hakkı vardır. Ancak yurtdışı bağlantılı ailelerde bu görüşme düzeni klasik hafta sonu planından farklı olabilir. Tatil dönemleri, yaz ayları, bayramlar, online görüşmeler ve seyahat masrafları gibi konular somutlaştırılmalıdır.
Belirsiz kişisel ilişki düzenlemeleri ileride icra, iletişim ve izin sorunları doğurabilir. Bu nedenle yurtdışında yaşayan ebeveynler için uygulanabilir, açık ve gerçekçi bir kişisel ilişki planı hazırlanması gerekir.
Mal Paylaşımı
Boşanma sürecinde tarafların en çok karıştırdığı konulardan biri mal paylaşımıdır. Boşanma davası ile mal paylaşımı davası her zaman aynı dava içinde sonuçlanmaz. Evlilik içinde edinilen mallar, tarafların tabi olduğu mal rejimine göre değerlendirilir.
Hangi mallar paylaşım konusu olabilir?
Uygulamada şu malvarlığı unsurları mal paylaşımı tartışmalarında sıkça gündeme gelir:
- Türkiye’de veya Hollanda’da alınan ev
- Arsa, tarla veya iş yeri
- Araç
- Banka hesapları
- Şirket hisseleri
- Emeklilik birikimleri
- Krediyle alınan taşınmazlar
- Evlilik içinde edinilen yatırım araçları
Mal paylaşımı yapılırken malın evlilikten önce mi sonra mı edinildiği, bedelinin kimin tarafından ödendiği, kişisel mal niteliğinde olup olmadığı, miras veya bağış yoluyla kazanılıp kazanılmadığı gibi unsurlar önemlidir.
Hollanda’daki mallar Türkiye’deki davada dikkate alınır mı?
Bu konu teknik değerlendirme gerektirir. Evlilik, tarafların vatandaşlığı, yerleşim yeri, mal rejimi, malın bulunduğu ülke ve uygulanacak hukuk gibi unsurlar birlikte incelenmelidir. Hollanda’da bulunan bir taşınmaz, banka hesabı veya şirket hissesi söz konusuysa, yalnızca Türk hukuku değil, uluslararası özel hukuk boyutu da değerlendirilmelidir.
Bu nedenle mal paylaşımı dosyalarında belgelerin baştan düzenli toplanması gerekir. Tapu kayıtları, banka belgeleri, kredi sözleşmeleri, ödeme dekontları, şirket evrakları ve edinim tarihleri davanın yönünü etkileyebilir.
Hollanda’da Yaşayan Eşlerin Türkiye’de Dava Açması
Hollanda’da yaşayan eşlerin Türkiye’de dava açması mümkündür; ancak hangi davanın Türkiye’de açılabileceği ve nasıl takip edileceği dosyanın koşullarına göre belirlenmelidir.
Özellikle şu durumlarda Türkiye’de dava veya işlem gündeme gelebilir:
- Taraflardan biri Türkiye’de yaşıyorsa
- Evlilik Türkiye nüfus kayıtlarında devam ediyorsa
- Hollanda boşanma kararının Türkiye’de tanınması gerekiyorsa
- Türkiye’de taşınmaz veya malvarlığı varsa
- Çocuk, nafaka veya velayetle ilgili Türkiye bağlantılı bir uyuşmazlık bulunuyorsa
- Türkiye’de açılmış mevcut bir aile hukuku davası varsa
Hollanda’da boşandım, Türkiye’de yeniden dava açmam gerekir mi?
Her zaman yeniden boşanma davası açılması gerekmez. Hollanda’da verilmiş bir boşanma kararı varsa, bu kararın Türkiye’de tanınması, tenfizi veya idari tescili gündeme gelebilir. Hangi yolun izleneceği, kararın niteliğine, kesinleşip kesinleşmediğine, tarafların durumuna ve belgelerin uygunluğuna göre belirlenir.
Bu konu, “Boşanma, Tanıma ve Tenfiz” sayfasında ayrıca detaylandırılmalıdır. Çünkü Hollanda’da boşanan birçok kişi Türkiye’de hâlâ evli görünmesi nedeniyle miras, yeniden evlenme, nüfus işlemleri veya malvarlığı süreçlerinde sorun yaşayabilir.
Aile Hukuku Süreçlerinde Vekâletle Temsil
Hollanda’da yaşayan Türkler açısından aile hukuku dosyalarının önemli bir kısmı avukat aracılığıyla takip edilebilir. Bunun için çoğu zaman konsolosluktan düzenlenmiş uygun içerikte vekâletname gerekir. Konsolosluk işlemleri arasında noterlik işlemleri kapsamında vekâletname, azilname, muvafakatname, taahhütname ve sözleşme gibi belgeler sayılmakta; bu işlemler için randevu aldıktan sonra şahsen başvuru gerektiği belirtilmektedir.
Aile hukuku vekâletnamesinde nelere dikkat edilmeli?
Aile hukuku dosyalarında vekâletname metni standart bir metin gibi görülmemelidir. Boşanma, nafaka, velayet, tanıma-tenfiz, mal paylaşımı veya çocukla ilgili işlemler farklı yetkiler gerektirebilir.
Örneğin boşanma davası için verilecek vekâletname ile tapuda mal paylaşımı sonrası işlem yapmayı kapsayan vekâletname aynı içerikte olmayabilir. Tanıma-tenfiz için kullanılacak vekâletnamede de yabancı mahkeme kararına ilişkin işlemlerin yürütülmesine uygun yetkiler bulunmalıdır.
Türkiye’ye gelmeden temsil mümkün mü?
Birçok aile hukuku işleminde avukatla temsil mümkündür. Ancak anlaşmalı boşanma gibi bazı davalarda tarafların mahkeme huzurunda dinlenmesi gerekebileceği için, duruşmaya katılım konusu dosya başında netleştirilmelidir.
Bu nedenle “hiç Türkiye’ye gelmeden kesin boşanılır” veya “her davada yalnızca vekâlet yeterlidir” gibi genel ifadeler doğru değildir. Sağlıklı yaklaşım, dosyanın niteliğini görüp buna göre vekâlet, belge ve duruşma planını hazırlamaktır.
Aile Hukuku Dosyalarında Belge Hazırlığı
Yurtdışı bağlantılı aile hukuku dosyalarında belge hazırlığı çoğu zaman davanın en kritik aşamalarından biridir. Hollanda’dan alınan belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için tercüme, apostil veya konsolosluk onayı gerekebilir. Belgelerin ne şekilde hazırlanacağı, kullanılacağı işleme göre değişir.
Sık kullanılan belgeler
Aile hukuku dosyalarında genellikle şu belgeler istenebilir:
- Nüfus kayıt örneği
- Evlilik kayıt örneği
- Boşanma kararı
- Kesinleşme belgesi
- Apostil şerhi
- Yeminli tercüme
- Çocuğa ilişkin doğum ve okul belgeleri
- Gelir belgeleri
- Kira, maaş, sosyal yardım veya banka belgeleri
- Tapu, araç, şirket veya banka kayıtları
- Vekâletname
Belge hazırlığında en sık yapılan hata, evrakların dosyanın ihtiyacına göre değil, tahminle toplanmasıdır. Bu da zaman kaybına yol açabilir. Özellikle boşanma kararının kesinleşme belgesi, apostil, tercüme ve nüfus kaydı gibi belgelerde eksiklik olması süreci uzatır.
Sık Sorulan Sorular
Hollanda’da yaşıyorum, Türkiye’de boşanma davası açabilir miyim?
Evet, şartları varsa Türkiye’de boşanma davası açabilirsiniz. Hangi mahkemenin yetkili olduğu ve Türkiye’de dava açmanın doğru yol olup olmadığı dosyanın durumuna göre değerlendirilir.
Anlaşmalı boşanma için Türkiye’ye gelmem gerekir mi?
Bazı anlaşmalı boşanma davalarında tarafların mahkeme huzurunda dinlenmesi gerekebilir. Bu nedenle Türkiye’ye gelip gelmeyeceğiniz, dava açılmadan önce avukatla netleştirilmelidir.
Hollanda’da boşandım, Türkiye’de hâlâ evli görünüyorum. Ne yapmalıyım?
Hollanda’da verilen boşanma kararının Türkiye’de tanınması, tenfizi veya tescili gerekebilir. Gerekli yol, kararın niteliğine ve belgelerin durumuna göre belirlenir.
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Nafaka miktarı tarafların gelir durumu, ihtiyaçları, çocukların giderleri ve dosyanın özelliklerine göre belirlenir. Her dosyada sabit bir nafaka miktarı yoktur.
Çocuğum Hollanda’da yaşıyor, Türkiye’de velayet davası açılabilir mi?
Bazı durumlarda Türkiye’de velayet veya kişisel ilişkiyle ilgili dava gündeme gelebilir. Ancak çocuğun yaşadığı ülke, yerleşim yeri ve mevcut kararlar dikkatle değerlendirilmelidir.
Boşanmada mal paylaşımı otomatik yapılır mı?
Hayır. Boşanma davası ile mal paylaşımı süreci farklı değerlendirilir. Mal paylaşımı için ayrıca talep veya dava gerekebilir.
Konsolosluktan avukata vekâlet verebilir miyim?
Evet. Konsolosluk üzerinden noterlik işlemi kapsamında vekâletname düzenlenebilir. Ancak vekâletnamenin yapılacak aile hukuku işlemine uygun hazırlanması gerekir.
Hollanda’daki belgelerimi Türkiye’de kullanabilir miyim?
Evet, ancak belge türüne göre apostil, tercüme veya onay gerekebilir. Belgelerin hangi işlem için kullanılacağına göre hazırlık yapılmalıdır.
Ne Zaman Avukata Başvurulmalı?
Aile hukuku dosyalarında geç kalmak, bazen hak kaybına veya gereksiz uzayan süreçlere neden olabilir. Özellikle boşanma düşüncesi netleşmişse, karşı taraf Türkiye’de dava açmışsa, tebligat gelmişse, çocukların velayetiyle ilgili anlaşmazlık varsa, nafaka veya mal paylaşımı konusunda uyuşmazlık doğmuşsa erken hukuki görüş almak faydalı olur.
Hollanda’da verilen boşanma kararının Türkiye’de işlenmemesi de ileride sorun yaratabilir. Yeniden evlenme, miras, nüfus kayıtları, mal paylaşımı veya resmi işlemler sırasında Türkiye’de hâlâ evli görünmek ciddi karışıklıklara neden olabilir.
Avukata başvurmak yalnızca dava açmak anlamına gelmez. Bazen doğru danışmanlık, yanlış ülkede yanlış dava açılmasını önler. Bazen de tarafların daha sakin, daha kısa ve daha az yıpratıcı bir çözüm yolu bulmasına yardımcı olur.
Sonuç
Hollanda’da yaşayan Türkler için aile hukuku süreçleri, yalnızca boşanma davasından ibaret değildir. Türkiye’de boşanma, Hollanda boşanma kararının Türkiye’de geçerli hale gelmesi, nafaka, velayet, mal paylaşımı, nüfus kayıtları, belge hazırlığı ve vekâletle temsil çoğu zaman aynı dosyanın farklı parçaları olarak karşımıza çıkar.
Bu nedenle aile hukuku dosyalarında ilk adım, hangi işlemin gerçekten gerekli olduğunu belirlemektir. Türkiye’de yeni bir dava mı açılacak, Hollanda’daki karar mı tanıtılacak, çocuklarla ilgili bir düzenleme mi yapılacak, yoksa mal paylaşımı mı gündeme gelecek? Bu sorular doğru yanıtlandığında süreç daha anlaşılır ve yönetilebilir hale gelir.
Hukukçu.nl, Hollanda’da yaşayan Türklerin Türkiye’deki aile hukuku süreçlerinde doğru bilgiye ulaşabilmesi, belge ve vekâlet hazırlığını planlayabilmesi ve ihtiyaç halinde Türkiye’de avukatla temsil sürecini sağlıklı şekilde yürütebilmesi için rehberlik sunar.